Categorie archief: Geen categorie

Extreme temperaturen in de USA

De website Electroverse bericht dagelijks over kouderecords her en der op de aardbol.  Dat doen ze omdat media vaak wel belangstelling hebben voor  warmterecords maar zelden voor koude records. Warmterecords bevestigen immers de hypothese dat de mens hoofdschuldige is aan de recente opwarming, kouderecords ondermijnen die. Veel journalisten zijn mijns inziens niet op zoek naar de waarheid maar naar een bevestiging van hun eigen visie. Het zijn dus net mensen.

Die gedachte dat de mens een dominante invloed heeft op het klimaat heeft echter in de wetenschap nog altijd slechts de status van hypothese, want bewezen is dat geenszins. Daarom is dat verhaal over die ‘97% consensus  onder klimaatwetenschappers’ ook zo hardnekkig. Afgezien van het feit dat die 97% een  misinterpretatie is van een zeer discutabel onderzoekje, is het al of niet bestaan van consensus sowieso geen wetenschappelijk valide argument. De hardnekkigheid waarmee die consensus echter nog steeds zo nu en dan opduikt is een sterke aanwijzing dat de hypothese nog lang geen theorie is.

Gisteren had Electroverse zich verdiept in de koude- en warmterecords per staat in de USA. Die data komen van NOAA en geven de hoogste en laagste temperatuur per staat aan die vanaf 1890 gemeten is. Omdat Electroverse de gegevens in een lange tabel geeft heb ik er een Excelfile van gemaakt en meteen de temperaturen in °C omgezet. Dat ziet er zo uit:

Fig. 1  Bron:  Electroverse

Wat opvalt is dat de hoogst gemeten temperaturen vanaf 1890 niet toenemen, de trend is nagenoeg vlak. Dat is opmerkelijk omdat de gangbare gedachte is dat de extremen in het weer toenemen.Ook opvallend is dat in 1931 in maar liefst 10 staten de hoogste temperatuur ‘ooit’ gemeten is. Dat was het begin van een aantal jaren met extreme hitte en droogte in de Mid-West. De bodem van grote delen van dat gebied waaide weg (Dust Bowl), de grootste ecologische ramp in de USA waardoor duizenden mensen stierven. In figuur 1 vertonen de laagst gemeten temperaturen opvallend genoeg een duidelijk dalende trend.

Fig.3  Bron: Wikipedia

Een ander fenomeen is droogte. Vraag een willekeurig persoon of het in de USA de afgelopen jaren droger of natter geworden is en je krijgt het antwoord: droger. Dat komt waarschijnlijk omdat iedereen wel beelden van bosbranden in Californië op zijn netvlies heeft staan. Bosbranden worden terecht geassocieerd met droogte, dus de gedachte is logisch. En Californië is de afgelopen jaren inderdaad droger geworden. De werkelijkheid voor de hele USA is echter anders, zoals figuur 3 toont. Het afgelopen decennium is het in de USA zelfs wat natter geworden.

Beide grafieken laten zien dat je beter niet kunt afgaan op je gevoel of wat je denkt te weten over het onderwerp, maar dat je de cijfers erbij moet halen. En dan nog moet je oppassen.

Fig. 3  Bron: NOAA

 

De Great Barrington Verklaring

Drie topwetenschappers (Harvard, Oxford,Stanford) op het gebied van virologie, epidemiologie en volksgezondheidsbeleid hebben de handen ineengeslagen en doen een voorstel hoe het beste Covid-19 te bestrijden. In elk geval niet zoals de meeste landen het nu doen, want dat rigoureuze beleid heeft verwoestende gevolgen voor de volksgezondheid. “Dit is een gezondere benadering, de meer wetenschappelijke benadering“, zeggen de auteurs. Ze hebben een verklaring afgegeven, genoemd naar de plek waar ze een paar dagen geleden bij elkaar kwamen.

Ik denk dat ze gelijk hebben, en de situatie in Zweden lijkt dat te bevestigen. Het overheidsbeleid zoals dat nu in de meeste landen wordt toegepast moet zo snel mogelijk op de schop. We kunnen mijns inziens niet verder met het huidige beleid dat veel meer kapot maakt dan voorkomt. De video is een vraaggesprek met de drie wetenschappers. De verklaring heb ik in het Nederlands vertaald en is ook te vinden op deze website.

De Great Barrington Verklaring

Als epidemiologen van infectieziekten en volksgezondheidswetenschappers maken we ons ernstig zorgen over de schadelijke gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid van het heersende COVID-19-beleid en bevelen we een aanpak aan die we gerichte bescherming noemen. We komen zowel van links als van rechts en van over de hele wereld en hebben onze carrières gewijd aan het beschermen van mensen.

Het huidige lockdownbeleid heeft verwoestende gevolgen voor de volksgezondheid op korte en lange termijn. De resultaten (om er maar een paar te noemen) zijn onder meer lagere vaccinatiegraad bij kinderen, verslechterende uitkomsten van hart- en vaatziekten, minder kankerscreenings en een verslechterende geestelijke gezondheid – leidend tot een grotere oversterfte in de komende jaren, waarbij de arbeidersklasse en jongere leden van de samenleving de zwaarste last dragen. Studenten van school houden is een groot onrecht. Als deze maatregelen worden gehandhaafd totdat er een vaccin beschikbaar is, zal dit onherstelbare schade aanrichten, waarbij de kansarmen onevenredig worden geschaad.

Gelukkig groeit onze kennis over het virus. We weten dat de kwetsbaarheid voor overlijden door COVID-19 meer dan duizend keer hoger is bij ouderen en zieken dan bij jongeren. Voor kinderen is COVID-19 inderdaad minder gevaarlijk dan veel andere ziektes, waaronder griep.

Naarmate de immuniteit in de bevolking toeneemt, neemt het risico op infectie voor iedereen – inclusief de kwetsbaren – af. We weten dat alle populaties uiteindelijk groepsimmuniteit zullen bereiken – d.w.z. het punt waarop het aantal nieuwe infecties stabiel is – en dat dit kan worden ondersteund door (maar niet afhankelijk is van) een vaccin. Ons doel zou daarom moeten zijn om sterfte en sociale schade tot een minimum te beperken totdat we groepsimmuniteit bereiken. Dat kan door degenen met een minimaal risico op overlijden normaal te laten leven om immuniteit tegen het virus op te bouwen door natuurlijke infectie, terwijl degenen die het hoogste risico lopen te beschermen.

Het nemen van maatregelen om de kwetsbaren te beschermen zou het centrale doel moeten zijn van de volksgezondheidsreacties op COVID-19. Verpleeghuizen zouden bijvoorbeeld personeel met verworven immuniteit moeten inzetten en regelmatig PCR-tests moeten uitvoeren op ander personeel en alle bezoekers. Wisseling van personeel moet tot een minimum worden beperkt. Thuiswonende gepensioneerden moeten boodschappen en andere benodigdheden bij hen thuis laten bezorgen. Indien mogelijk moeten ze familieleden buiten ontmoeten in plaats van binnen. Een alomvattende en gedetailleerde lijst van maatregelen, inclusief benaderingen voor huishoudens met meerdere generaties, kan worden ingevoerd en valt ruim binnen het bereik en de mogelijkheden van volksgezondheidswerkers.

Degenen die niet kwetsbaar zijn, zouden onmiddellijk het normale leven moeten kunnen hervatten. Eenvoudige hygiënemaatregelen, zoals handen wassen en ziek thuisblijven, moeten door iedereen worden toegepast om de immuniteitsdrempel van de groep te verlagen. Scholen en universiteiten moeten open zijn ​​voor persoonlijk onderwijs. Buitenschoolse activiteiten, zoals sporten, moeten worden hervat. Jonge volwassenen met een laag risico zouden normaal moeten werken in plaats van thuis. Restaurants en andere bedrijven zouden moeten openen. Kunst, muziek, sport en andere culturele activiteiten moeten worden hervat. Mensen die meer risico lopen, kunnen deelnemen als ze dat willen, terwijl de samenleving als geheel de bescherming geniet die de kwetsbaren worden geboden door degenen die groepsimmuniteit hebben opgebouwd.

Great Barrington, Massachusetts, 4 oktober 2020

Dr. Sunetra Gupta, professor aan Oxford University, epidemioloog met expertise in immunologie, vaccine ontwikkeling, wiskundige modellering van infectieziekten

Dr. Bhattacharya professor aan Stanford University Medical School, arts, epidemioloog, gezondheidseconoom en deskundige op het gebied van volksgezondheidsbeleid m.b.t. infectieziekten en kwetsbare bevolkingsgroepen

Dr. Kulldorff, professor aan Harvard University, biostatisticus,  epidemioloog met expertise in het opsporen en volgen van uitbraken van infectieziekten en evaluaties van vaccinveiligheid

Lomborg in het FD


Björn Lomborg is een Deens politicoloog, statisticus en publicist. Hij is adjunct-professor aan de Copenhagen Business School en directeur van het Copenhagen Consensus Center en is beroemd geworden met zijn boek ‘The Skeptical Environmentalist’ in 1998. Lomborg werd door het Financieel Dagblad geïnterviewd vanwege zijn nieuwste boek, getiteld ‘False Alarm, How Climate Change Panic Costs Us Trillions, Hurts the Poor, and Fails to Fix the Planet’.

Hij zet zich af tegen de heersende opinie dat we letterlijk koste wat kost klimaatverandering moeten proberen tegen te gaan en tegen paniekzaaierij over de mogelijk catastrofale gevolgen van klimaatverandering. Hoewel zijn uitgangspunten over CO2 en de menselijke invloed niet helemaal de mijne zijn is hij een expert op het gebied van milieueconomie. Hij is – net zoals Richard Tol- een kei in het maken van kosten-batenanalyses op het gebied van klimaatverandering.


In zijn nieuwste boek zet hij zich af tegen de heersende opinie dat we letterlijk koste wat kost klimaatverandering moeten proberen tegen te gaan, en tegen paniekzaaierij over de mogelijk catastrofale gevolgen van klimaatverandering. De huidige aanpak van klimaatverandering heeft volgens hem geen enkel effect op het terugdringen van CO2 en het beperken van de temperatuurstijging op aarde. Lomborg:  “De maatregelen die de Europese Unie neemt, klinken heel goed, maar alles wat de EU doet, heeft geen merkbaar verschil op de temperatuur. De EU geeft tot 2050 bijna €100 miljard per jaar uit aan klimaatbeleid en de netto-impact is dat de temperatuur op aarde nauwelijks meetbaar minder stijgt.”  Deze enorme geldverkwisting remt wel de economische ontwikkeling, met name in arme landen. Beter is het om geld te steken in bijvoorbeeld onderzoek op het gebied van energietechnologie.

Hij noemt onder andere kernenergie als mogelijkheid. Zijn optimisme met betrekking tot zonne-energie inclusief backup-systemen deel ik niet, de cijfers spreken anders. Zijn oproep: “Maak zonne-energie met de bijbehorende back-up goedkoper dan fossiel. Dan zou iedereen het ­kopen.” lijkt een oproep aan overheden om het gebruik ervan flink te subsidiëren maar is het hopelijk niet.

Op de vraag van de journalist of Lomborg niet bezorgd is over mogelijk onvoorziene effecten van klimaatverandering en kantelpunten. Lomborg: “Het einde wordt al heel lang voorspeld, maar al die voorspellingen komen steeds niet uit. Klimaatverandering zal er altijd zijn. We moeten er zeker wat aan doen, maar op een veel slimmere manier…. Er wordt paniek gezaaid over de effecten van zeespiegelstijging bijvoorbeeld. Grote delen van landen die onder water komen te staan en honderden miljoenen mensen op de vlucht. Maar die doembeelden gaan er altijd van uit dat de komende tachtig jaar ­helemaal niets wordt gedaan om gebieden tegen water te beschermen. Dat is natuurlijk niet zo.” De daadwerkelijke aantallen ‘slachtoffers’ zullen daarom volgens Lomborg een fractie zijn van wat nu soms wordt voorgespiegeld.

De laatste vraag in het interview is actueler dan ooit: hoe komt het dan toch dat apocalyptische vooruitzichten aanslaan in de ­media en bij mensen? Lomborg: “Het einde der tijden heeft op een rare manier iets opwindends. Het is een soort klimaatporno. Kijk naar de Hollywoodfilms over het einde van de wereld. Een apocalyptisch beeld schetsen geeft je ook de mogelijkheid om heel zwart-wit moralistisch te zijn. Het versimpelt tussen het goede en het kwade. Het laat zien ‘ik ben goed’ en ‘jij bent fout’ ”.

Kortom: geen boek om de klimatologische kant van het verhaal beter te leren begrijpen, maar wel om zicht te krijgen op nut en noodzaak van de enorme geldstromen die een rol spelen in de discussie over klimaatverandering. Een prima verjaarscadeau voor Frans Timmermans en Marc Rutte lijkt me!

Mondkapjes

Bron: Flickr

Ik zie deze week plotseling erg veel mensen in winkels met mondkapjes op. Ik begrijp dat dat het gevolg is van het dringende advies van de overheid om in winkels mondkapjes te dragen.

Afgelopen zaterdag rond 11 uur zat ik in mijn auto en schakelde de radio in voor het aardige programma ‘Taalstaat’ Maar eerst was er het nieuws van 11 uur, waarin tot mijn verbazing het volgende bericht  te horen was:

Het RIVM noemt het dringende advies om mondkapjes te dragen in bijvoorbeeld winkels een politieke afweging. De leiding van het instituut blijft erbij dat de toegevoegde waarde gering is en dat er daarom geen positief advies over mondkapjes is uitgebracht.  Volgens het RIVM is er op grond van politieke overwegingen een ander besluit genomen.”

Ik was niet erg verbaasd over het mondkapjes-standpunt van het RIVM, tenslotte is er in wetenschappelijke hoek veel twijfel over het nut van het dragen van dergelijke dingen.  Waar ik wel verbaasd over was dat dat bericht over mondkapjes (RIVM adviseert linksaf, regering gaat rechtsaf) zomaar op de Nederlandse radio uitgezonden werd! Ik heb de nieuwsuitzending naderhand opgenomen en het bericht opgeslagen in mijn archief. Maar u kunt het zelf beluisteren op https://www.nporadio1.nl/gemist/2020-10-03 . Klik op de knop 11-12 uur, het begint met het nieuws.  Opvallend was dat het bericht een uur later (12 uur) niet meer in het nieuws te horen. De gelederen waren toen blijkbaar weer gesloten. Jammer, want dit was nu een mooi voorbeeld van ‘echt’ nieuws.

Ik maak me overigens wel zorgen over het feit dat blijkbaar zoveel mensen veel meer waarde hechten aan de adviezen van politici dan van wetenschappers. Gevaarlijke tijden.

Tot slot een duidelijk  en ook grappig videootje over de werkzaamheid van mondkapjes van dr. Ted Noel , al 36 jaar werkzaam als anesthesist in de OK. Het bericht met dit filmpje werd  vandaag van mijn klimaatgek FB-account verwijderd door de FB gedachtepolitie!

Corona nieuwe cijfers

Dinsdagmiddag komen zoals ‘gewoonlijk’ de nieuwe cijfers van het RIVM uit. De cijfers  van de ‘bij de GGD gemelde patiënten’ laat ik achterwege. In het bericht van 3 oktober j.l. heb ik uitgelegd waarom de getoonde cijfers onbetrouwbaar zijn. Een deel van die onbetrouwbaarheid zit hem in het aantal via de PCR test positief geteste personen. Behalve dat iemand die positief getest is niet ziek en niet besmettelijk hoeft te zijn, is een deel van de positief geteste personen in werkelijkheid niet positief (zogenaamde false positives).

Op 1 oktober stelde ik hierover twee vragen aan het RIVM over die false positives:

“Ik heb een vraag over de RIVM covid-19 cijfers waar ik graag antwoord op wil hebben. Het RIVM publiceert wekelijks het aantal afgenomen tests waarvan de uitslag bekend is en het aantal positieve tests. In week 38 waren dat respectievelijk 192.814  en 12.217. Mij is niet duidelijk of het laatste cijfer gecorrigeerd is voor zogenaamde false positives. Ik zou graag willen weten of dat het geval is. Ook zou ik willen weten hoe groot de false positive rate is.”

Op 5 oktober kreeg ik netjes antwoord: er wordt niet gecorrigeerd voor false positives. Ik kreeg helaas geen antwoord op mijn tweede vraag over de hoogte van de false positive rate. Wellicht is dat niet bekend. Omdat een correctie verstrekkende gevolgen zou hebben voor het aantal positief geteste personen zijn alleen al daarom de cijfers over aantallen patiënten/besmettingen/positief geteste personen voor mij onbetrouwbaar.

Redelijk betrouwbaar zijn de ziekenhuisopnames van 27 februari t/m 6 oktober 2020:

Fig.1  Bron: RIVM

Vanaf medio september zijn de cijfers iets verhoogd vergeleken met de zomermaanden, maar van een tweede golf is beslist geen sprake.

Fig. 2  Bron: RIVM

Figuur 2 toont het aantal corona-gerelateerde sterfgevallen van 27 februari t/m 6 oktober. Ook hier een lichte verhoging ten opzichte van de zomer maar vergeleken met het voorjaar stelt het getalsmatig weinig voor.

In het bericht van 3 oktober j.l. toonde ik 16 kaartjes met de sterfte per gemeente per 100.000 inwoners in 2 weken vanaf 26 februari t/m 29 september 2020. Het nieuwste kaartje van de periode 30 september t/m 6 oktober is nu ook beschikbaar. Ik zet er ter vergelijking het kaartje naast van de sterfte in de 14 dagen dat de corona-gerelateerde sterfte per 100.000 inwoners op zijn hoogtepunt was, de periode 25 maart t/m 7 april:

Fig. 3  Bron: RIVM

In het meest recente kaartje heb ik de enige donker-oranje gekleurde gemeente Noordenveld aangeklikt: daar zijn de afgelopen weken 10 personen vanwege corona overleden, opvallend veel. Van de 60 in deze kaart gekleurde gemeenten zijn er meer dan 40 waar slechts 1 persoon de afgelopen weken vanwege corona gestorven is. In de afgelopen twee weken was het hoogste aantal sterfgevallen (12) te vinden in Den Haag. In de andere 4 grote steden was de sterfte relatief gering: Amsterdam 3,  Rotterdam 5, Utrecht 2 en Eindhoven 1 persoon.

#WhyAreTheyDoingThis ?

De jongste video over corona van de hand van Ivor Cummins, sluit perfect aan op mijn recente bericht over het virus. Hij laat zien wat ik ook toonde, namelijk dat de ‘besmetting’-data niet gecorrigeerd zijn voor false positives en andere manco’s die aan de PCR-test kleven.

Cummings vergelijkt in deze video de ‘besmetting’-data van het Verenigd Koninkrijk met de coronasterftecijfers en legt ze naast de maatregelen die de Britse regering heeft genomen. Hij vergelijkt deze met onder andere die van Zweden, zowel tijdens de epidemie in het voorjaar als recent. En Zweden deed (tijdens de golf) en doet (nu) het nog steeds beter met nauwelijks inzet van overheidsmaatregelen.  En steeds vraagt Cummins zich bij verscherpte overheidsmaatregelen in het VK af:  why are they doing this? Het lijkt alsof alle gezonde verstand verdwenen is.

Flaxman et al (Nature, juni 2020) concludeerden dat “grote niet-farmaceutische interventies – en lockdowns in het bijzonder – een groot  effect hebben gehad op het verminderen van overdracht“. Een recente publicatie van Colombo et al (Nature, september 2020) toont echter aan dat maatregelen als lockdowns niet werken.

Cummins verstaat de kunst om –niet afgeleid door de virushysterie- rustig naar de beschikbare data te kijken en ze te vergelijken. Aanrader!

De ‘false positive’’ kwestie

Er zijn vele parallellen te ontdekken tussen klimaatproblematiek en coronaproblematiek. Eén daarvan is het gebruik van data in grafieken en kaartjes. In dit bericht gaat het over een noodzakelijke correctie op de uitslagen van de tests die door de GGD worden afgenomen.

De PCR test die gehanteerd wordt in de GGD teststations door slijmafname met behulp van wattenstaafjes is geen zogenaamde gold standard test. Zo’n gold standard test is de beste in zijn soort met de minste afwijkingen. Maar elke test bevat afwijkingen, 100% waterdichte tests bestaan niet. Die afwijkingen kunnen false negative uitslagen veroorzaken (de uitslag is negatief terwijl de persoon positief getest had moeten zijn) en false positive (uitslag is positief terwijl die negatief had moeten zijn). Die afwijkingen worden veroorzaakt door eigenschappen van de testmethode zelf, maar kunnen ook veroorzaakt worden door externe factoren zoals een besmet wattenstaafje, kruisbesmetting van monsters, kruisreacties met andere virussen et cetera. Dergelijke zaken zijn nooit helemaal te vermijden.

Surkova et al hebben op 29 september j.l. in The Lancet een paper gepresenteerd over de gevolgen van false positives zowel voor individuen als de globale effecten. En die effecten zijn niet gering. Over die effecten ga ik het nu niet hebben, maar wel over de vraag of de cijfers en grafieken van het RIVM van de oplopende aantallen positief geteste personen in de GGD stations correct zijn. Het is namelijk van groot belang dat de cijfers van positief geteste personen gecorrigeerd worden voor false positive uitslagen. Het lijkt er op dat dat niet gebeurt.

In het Verenigd Koninkrijk is een schatting gedaan van de false positive rate van de nationale COVID-19-testprogramma’s door gegevens te onderzoeken van gepubliceerde externe kwaliteitsbeoordelingen (EQA’s) voor PCR-testen voor andere RNA-virussen die tussen 2004 en 2019 zijn uitgevoerd. De resultaten van 43 EQA’s werden onderzocht, wat een mediane false positive rate opleverde van 2,3% en een interkwartielafstand 0,8-4,0% (Mayers et al 2020).

Dat lijkt weinig, maar vanwege het feit dat de prevalentie van het virus laag is kunnen de cijfermatige gevolgen heel groot zijn en heeft dat onmiddellijk invloed op de voorspellende waarde van de PCR test. Prevalentie is de mate van voorkomen van een ziekte in de totale populatie. Die is zowel in  het VK als Nederland vanaf de zomer relatief laag. Zo waren de positieve testuitslagen in de GGD stations in week 38 6,1%, dus 93,9% testte negatief.

Laten we als voorbeeld de mediaan van de geschatte false positive rate nemen, 2,3%, en dat er op een dag 100.000 mensen getest zijn. We nemen in het voorbeeld het percentage positief geteste personen in Nederland in week 38, 6,1%. Dat betekent dat in ons voorbeeld die dag 6100 personen positief getest zijn. Nu gaan we dat getal corrigeren voor de false positive rate van 2,3%. Sommigen menen dat die 2,3% betekent dat van de positieve testuitslagen er 2,3% false zijn, maar dat is onjuist. Het betekent dat van het totaal aantal geteste personen in die periode 2,3% ten onrechte positief getest is. Dus 2,3% van 100.000 is 2300 personen foutief positief getest is. Dus het echte cijfer van positief geteste personen is 6100 – 2300 = 3800. Corrigeren voor false positives kan dus zéér invloed hebben op de cijfers.

In het VK is de discussie hierover al enkele dagen hoog opgelopen. Dr Mike Yeadon was werkzaam in diverse farmaceutische bedrijven en heeft over het ontbreken van een correctie voor false positives een duidelijk betoog geschreven. Hij schrijft o.a. : “It is when the amount of disease, its so-called prevalence, is low that any amount of a false positive rate can be a major problem. This problem can be so severe that unless changes are made, the test is hopelessly unsuitable to the job asked of it. In this case, the test in Pillar 2 was and remains charged with the job of identifying people with the virus, yet as I will show, it is unable to do so.

Pillar2 is vergelijkbaar met de grootschalige tests in onze GGD stations. Yeadon verwijst ook naar een artikel in The Spectator van de hand van Carl Heneghan, professor aan Oxford University met als titel “How many Covid diagnoses are false positive”. Heneghan is directeur van het Centre for Evidence-Based Medicine in Oxford en een gerespecteerde wetenschapper. Hij wijst ook op de grote invloed van false positives op de cijfers.

Fig. 1  Bron:  University of Oxford

Prof. Carl Henneghan schetst in een voorbeeld de onnauwkeurigheid van de tests.  Schattingen suggereren dat ongeveer 80% van de geïnfecteerde mensen in het V.K. een positieve test (sensitivity) zal hebben. De specificity (het % mensen dat negatief test, uit de populatie die negatief had moeten testen ) loopt op tot 99,9% voor degenen die negatief testen. Laten we er eens van uit gaan dat 1 op de 1.000 mensen het virus heeft, dus 0,1%. Als 10.000 willekeurige mensen getest worden met het infectieniveau van 0,1% dan zullen slechts 10 mensen corona hebben en 9.990 niet. Van die 10 test 80% positief (sensitivity), dus voor 8 mensen klopt de testuitslag, voor 2 niet. Van de 9990 niet-geïnfecteerden zullen op 10 na alle correct als negatief worden gediagnosticeerd  (specifity van 99,9%) . Die 10 zullen te horen krijgen dat ze  corona hebben terwijl dat in feite niet het geval is. Dat levert dus in totaal 18 positieve tests op: 8 mensen die echt het virus hadden en 10 die dat niet hadden. Dus slechts 8 van de 18 (= 44%) van de geclaimde infecties zijn reëel, de overige niet.

Dat de betrouwbaarheidsmarges van de gebruikte test erg ruim zijn werd ook aangetoond in een publicatie van Lee (2020) : de huidige Amerikaanse CDC testkits kunnen -zelfs in hun beste laboratoria- tot 30% false positives  genereren en 20% false negatives. Onder slechtere omstandigheden, zoals in arme landen, kunnen de percentages nog veel hoger zijn. Het CNC in de USA moest in maart 2020 testkits terugnemen, toen werd aangetoond dat ze een hoog aantal false positives gaven als gevolg van een reagensverontreiniging (zie hier).

Fig. 2  Bron: RIVM

Figuur 2 toont het aantal positief geteste personen per etmaal als percentage van het totaal aantal geteste personen per etmaal. Ik heb al eerder aangegeven dat dit feitelijk twee verschillende grafieken zijn. Toen er nog geen grootschalig bevolkingsonderzoek door de GGD opgestart was (1 juni) waren het de ziekenhuisdata die gebruikt werden. Ongetwijfeld was de verhouding  positief geteste personen tegen het totaal aantal geteste personen daardoor in de eerste periode anders dan in de periode van de GGD-stations, waar meer dan 90% van de geteste personen niet positief was.

Fig. 3  Data: RIVM Bron: openinfo.nl

Figuur 3 toont het aantal positieve tests per week (blauw).  Hier is duidelijk te zien wat er gebeurt als je alleen het aantal positief geteste personen bekijkt en geen rekening houdt met het totaal aantal geteste personen in een week. Op deze wijze presenteert het RIVM óók het aantal  ‘gemelde patiënten’ (lees: positief geteste personen) vanaf 27 februari per dag:

Fig. 4  Bron: RIVM

Dat levert echter een sterk vertekend beeld op, want het aantal personen dat zich in de beginfase liet testen was vele malen kleiner dan de afgelopen paar maanden. Bovendien was in de eerste maanden geen sprake van het ‘vrij’  laten testen: men moest corona-symptomen vertonen.  Dit zijn de cijfers van het aantal geteste personen per week:

Fig. 5    Data: RIVM  Bron: Bron: openinfo.nl

Houd je rekening met het feit dat het aantal geteste personen niet altijd gelijk is maar in de tijd flink oploopt dan ziet de grafiek er zo uit:

Fig. 6  Data: RIVM Bron: openinfo.nl

Figuur 6 toont het aantal positief geteste personen (blauw) als percentage van het totaal aantal geteste personen per week. Zo zou de RIVM-grafiek er volgens mij uit moeten zien.

De rode streepjeslijn toont de voor false positive gecorrigeerde percentages voor een false positive rate  van 2,3%, de mediaan fpr zoals hiervoor beschreven. Kijken we alleen naar de cijfers vanaf week 25 dan is te zien dat deze veel lager liggen dan de niet gecorrigeerde positieve uitslagpercentages. In 9 van de 15 weken zijn er zelfs geen positieve resultaten doordat het percentage false positives gróter was dan het percentage niet gecorrigeerde positieve testresultaten.

Fig. 7 Data: RIVM Bron: openinfo.nl

Gebruiken we de fpr van het eerste kwartiel (0,8%) en het derde kwartiel (4%) dan is het resultaat zoals in figuur 7 te zien is. Delen van de gecorrigeerde lijnen verdwijnen onder de y=0 lijn in weken dat de false positive cijfers groter zijn dan de niet gecorrigeerde cijfers. Voor de periode vanaf week 25 (15 juni) zijn voor een fpr van 0,8%  in 3 van de 15 weken de false positive cijfers groter dan de niet gecorrigeerde cijfers, voor een fpr van 4% zelfs in 13 van de 15 weken.

Het is dus van belang om te weten hoe hoog de false positive rate is in elke gemeten periode en dan de positieve testuitslagen te corrigeren voor die false positives. Ik heb echter nog nergens gelezen wat de geschatte fpr voor Nederland is. Uit de cijfers die het RIVM publiceert maak ik op dat er géén correctie plaatsvindt voor false positives. Ik heb daarom het RIVM aangeschreven met de vraag of ze kunnen bevestigen dat er door hen niet gecorrigeerd is voor false positives, en tevens gevraagd of ze me de false positive rate kunnen sturen.

Afgezien van bovengeschetste onzekerheden zijn er -zoals bekend- nog enkele andere. Zo test de PCR op de aanwezigheid van stukjes specifiek virus. Overgebleven stukjes van een besmetting door het SARS virus of het MERS virus, familie van SARS-CoV-2, die jaren geleden rondwaarden en niet meer actief zijn, kunnen wel een positieve uitslag geven. Als iemand dus positief test betekent dat nog niet dat de deeltjes van het SARS-CoV-2 virus afkomstig zijn. En een positieve test betekent óók niet dat de betreffende persoon ziek is en ook niet dat die persoon ‘dus’ besmettelijk is, ook al zijn de aangetroffen deeltjes van het SARS-CoV-2 virus. Voor het antwoord op die vragen zijn andere tests en onderzoeken nodig.

Fig. 8  Bron: RIVM

Het aantal ziekenhuisopnames (test + klinisch onderzoek) is een cijfer dat niet geheel betrouwbaar is. Zo zal bij een deel van de corona-patiënten om diverse redenen niet gekozen worden voor ziekenhuisopname. Het aantal ziekenhuisopnames in een bepaalde periode is dus afhankelijk van keuzes die gemaakt worden. Het betrouwbaarste is volgens mij daarom het aantal sterfgevallen waarbij corona een rol speelt. Figuur 8 toont die sterftegetallen vanaf 27 februari t/m 29 september, het is een bekende grafiek voor mensen die deze site regelmatig bezoeken.

Figuur 9 hieronder geeft een uitstekend beeld van de spreiding in tijd en ruimte van de corona-gerelateerde sterfgevallen. Vanaf 29 februari t/m 29 september 2020 toont de figuur de tweewekelijkse sterftecijfers per 100.000 inwoners per gemeente.  Van de 41 gekleurde gemeenten in het laatste kaartje van 16 t/m 29 september zijn er 29 gemeenten met 1 sterfgeval per 100.000 inwoners, 5 met 2 sterfgevallen, 2 met 3 sterfgevallen, 4 met 4 sterfgevallen, 2 met 5 sterfgevallen en 1 gemeente (Den Haag met 12 sterfgevallen per 100.000 inwoners. Klik op de figuur om hem te vergroten. Zowel de grafiek in figuur 8 als de kaartjes van figuur 9 geven mijns inziens een uitstekend beeld van de corona-situatie in Nederland t/m 29 september.

Fig. 9  Bron: RIVM

 

Vattenfall deel 2

Enkele dagen geleden berichtte ik over de reclames van de energieleverancier Vattenfall, die zich als zeer duurzaam en groen afficheert maar in werkelijkheid de grootste CO2 uitstoot heeft van Nederland.

Het toeval dat het tv programma Hofbar op dinsdag 29 september j.l. een special uitzond over het stadsverwarmingsplan in Amsterdam-Noord waarin Vattenvall, zo bleek onlangs, een hoofdrol speelt. De bewoners kregen na veel gedoe inspraak in het plan. Ze ontdekten dat stadsverwarming op basis van warmte-onttrekking aan het IJwater op langere termijn meer CO2 reduceert  en goedkoper is dan  het gemeentelijke plan waarin water van hoge temperatuur vanuit een warmtekrachtcentrale wordt betrokken.

Al snel bleek dat de bewoners die zich opgegeven hadden voor die inspraak eigenlijk niets te vertellen hadden. De gemeente had allang afspraken gemaakt met Vattenfall over het plan, de bewoners hadden voor nop ingesproken. De centrale die het warme water moet gaan leveren is de Vattenfallcentrale in Diemen waar naast de gasgestookte eenheid een biomassacentrale zou moeten verrijzen. Zie het vorige bericht daarover.

Verantwoordelijk voor deze trieste gang van zaken is notabene een Groen Links wethouder, Marieke van Doorninck, die over Energietransitie gaat. Het is de gemeente er alles aan gelegen om van Amsterdam-Noord een voorbeeldwijk voor Nederland te maken waar men van het gas af gaat en op stadsverwarming verder moet leven. Plannen van individuele bewoners om zonnepanelen op het dak te plaatsen werden afgewezen omdat de wijk een ‘beschermde status’ heeft. De werkelijke reden blijkt dat dit soort initiatieven in het contract met Vattenfall uitgesloten zijn, omdat zo bewoners zich zo zouden kunnen onttrekken aan het warmtenetplan.

Groen Links vindt blijkbaar kekke plannen belangrijker dan de vraag hoeveel CO2 er bespaard wordt. Daar kan ik nog wel enige sympathie voor opbrengen omdat natuurlijk dit plan -linksom of rechtsom- geen enkel effect zal hebben op het klimaat. Waar ik boos over kan worden is dat Groen Links zich blijkbaar weinig gelegen laat liggen aan de ideeën die leven onder de bewoners en liever de belangen dient van een multinational als Vattenfall. Misschien komt dat  ook omdat de bewoners (veelal lagere inkomens) waarschijnlijk niet tot de kiezersgroep behoren van de partij? De wethouder van Groen Links wil niet met Powned praten maar wordt toch op de drempel even bevraagd door Rutger Castricum.

Kijk en huiver: Hofbar

Verscherping coronamaatregelen

Eerder schreef ik hier dat ik in de officiële cijfers geen tweede golf kon ontwaren. Maar de cijfers die ik in dat bericht gebruikte liepen t/m 22 september. Onlangs meldde minister-president Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge zich weer op de Nederlandse verrekijk om aanvullende maatregelen toe te lichten.  Want het gaat in ons land de verkeerde kant op, er waren steeds meer besmettingen en ziekenhuisopnames geconstateerd. Omdat ik niet van woorden ben maar liever van cijfers ben ik daar weer eens ingedoken.

In het hierboven genoemd bericht over mijn vergeefse zoektocht naar de tweede coronagolf heb ik grafieken laten zien van de oversterfte. Die waren afkomstig van het CBS en van Euromomo. De data van het CBS waren vandaag (29 september) nog niet bijgewerkt, die van Euromomo wel. De Euromomocijfers zij bijgewerkt tot en met 20 september en ziet u in figuur 1.

Fig. 1  Bron: Euromomo

Na het kleine augustuspiekje (sterfte vanwege warm weer) is er in september verder niets aan de hand. De sterfte beweegt zich in deze periode zelfs rond de basislijn (ondergrens van wat ‘normaal’ is). De sterfte wordt in deze grafiek uitgedrukt in de zogenaamde Z-score, een maat die vergelijking met andere Europese landen mogelijk maakt. Het is immers logisch dat het absolute aantal sterfgevallen voor vergelijking tussen landen niet gebruikt kan worden vanwege de verschillen in bevolkingsomvang. Verdere uitleg oven die Z-score vindt u op de website van Euromomo.

Omdat ik de data van Euromomo niet heel recent zijn (t/m 20 september) heb ik gewacht tot de nieuwste cijfers van het RIVM vandaag online stonden:

Fig. 2  Bron: RIVM

Lees verder

Vattenfall

Het Zweedse Vattenfall heeft NUON overgenomen en timmert flink aan de weg door middel van veel reclames. In die reclames profileert Vattenfall zich als schone en vooruitstrevende leverancier. Dat doen ze ingenieus. Zo zeggen ze over zichzelf: “ ….. altijd al een bedrijf dat energie opwekt uit schone bronnen. ”  Dan volgt een opsomming van die bronnen: waterkracht, zon en wind. Er valt natuurlijk best wel wat af te dingen op dat ‘schone’  van die bronnen, want er is ook bij deze bronnen sprake van indirecte emissies vanwege productie, onderhoud en andere zaken, en het grondstoffengebruik is ook fors. Maar daar gaat het hier niet om. Waar het hier om gaat is dat Vattenfall door de formulering de suggestie opwekt dat ze alléén maar ‘schone’  bronnen gebruikt bij de energieopwekking.

Ik kijk verder en hoor: “  Maar fossielvrij produceren is niet genoeg, er is méér nodig. We moeten fossielvrij reizen, werken én wonen. ”  Hier wordt de suggestie dat Vattenfall uitsluitend fossielvrij produceert alleen maar versterkt. Is dat ook zo? De Volkskrant toonde enkele weken geleden deze tabel:

Fig. 1  Bron: Volkskrant 19-9-2020

Lees verder