Verwarrende coronadata

Opvallend is dat sinds vorige week het aantal ziekenhuisopnames per dag zoals gemeld door de GGD aan het RIVM en waarop de wekelijkse grafiek update gebaseerd was, nu veranderd is in de data van de stichting NICE. Het RIVM schrijft op haar website:

Ziekenhuisopnames van patiënten met COVID-19 worden in deze fase van de epidemie niet goed meer doorgegeven aan de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst ’en. De cijfers van de Stichting NICE op de verpleegafdelingen geven in deze fase van de epidemie een actueler beeld van het aantal ziekenhuisopnames. De GGD gemelde ziekenhuisopnames van patiënten met COVID-19 worden daarom op een andere webpagina getoond.”

Het verschil tussen de grafiek van de GGD en die van NICE is erg groot. Dit is de laatste grafiek op basis van de GGD data t/m 13 oktober:

Fig. 1    Bron:  RIVM

En dit is de grafiek op basis van de NICE data:

Fig. 2    Bron: RIVM

Het is duidelijk dat de data van GGD en NICE met name in september en oktober niet meer vergelijkbaar zijn. Het RIVM meldt dat het bijhouden van de grafiek op basis van de GGD data inmiddels gestaakt is. Wel gebruikt het RIVM nog de corona-gerelateerde sterfte op basis van de GGD data:

Fig. 3    Bron: RIVM

Ik heb deze drie databestanden in deze grafiek weergegeven:

Fig. 4    Bron data: RIVM

In figuur 4 is te zien dat in het voorjaar de ziekenhuisopnames op basis van GGD data en NICE data nog redelijk parallel lopen, maar dat ze vanaf begin september sterk divergeren. De sterfte ijlt vanzelfsprekend na op de ziekenhuisopnames. De sterftepiek is ongeveer een week na de piek in ziekenhuisopnames. Vanaf medio april ligt de sterfte per dag enige weken boven de ziekenhuisopnames op diezelfde dagen.

Fig. 5    Bron data: RIVM

In figuur 5 heb ik de sterfte als percentage van de ziekenhuisopnamedata van GGD en NICE weergegeven. De grafieken van zowel GGD als NICE zijn vanaf medio april tot augustus sterk volatiel. Dat is het gevolg van het feit dat in deze periode zowel de ziekenhuisopnames als sterfte laag waren. Dan geldt de wet van de kleine getallen en kan een verschil van 1 persoon al grote percentuele uitschieters veroorzaken.  Daarom heb ik beide reeksen gesmoothed met behulp van LOESS.

Opvallend is dat de sterfte als percentage ziekenhuisopnames volgens de GGD van medio april tot juli boven de 100% ligt en op basis van de NICE data  zo’n 2 weken. Verder zien we dat de sterfte als percentage van de NICE ziekenhuisopnames vanaf begin september tot bijna 0 % daalt. Komt dat omdat de sterftecijfers van de GGD niet deugen, of kloppen de ziekenhuisopnames van NICE niet, of kloppen ze beide niet of misschien toch wel?

Dit alles overziend is vraag gerechtvaardigd welke data betrouwbaar zijn.  Zijn dat de ziekenhuisopnames die het RIVM op basis van de GGD-data tot vorige week naar buiten bracht, of die van de nieuwe leverancier NICE? En hoe zit het met de sterftedata van de GGD? Die worden nog wel gebruikt door het RIVM, maar waarschijnlijk alleen maar omdat NICE die data (nog) niet levert. Hoe betrouwbaar zijn die?

Ik heb hier al eerder geschreven dat ik de ziekenhuisdata niet voor 100% vertrouwde, en dat is er na de ‘bronwisseling’ niet beter op geworden, ook al beweert het RIVM dat die van NICE betrouwbaarder zijn.  Dat geldt ook voor de sterftedata die het RIVM naar buiten brengt: wat zijn die waard? Waarom is het zo moeilijk om met het beperkte aantal ziekenhuizen in Nederland betrouwbare data te verkrijgen?

Ik word me nog sterker dan voorheen bewust van de gedachte dat waarschijnlijk alléén de algemene CBS-sterftecijfers betrouwbaar zijn, inclusief de statistisch berekende oversterfte.