Op zoek naar de tweede coronagolf

Ik probeer me zo goed als mogelijk af te sluiten van de hysterie rond het coronavirus. Als je geen nieuws en praatprogramma’s op de vaderlandse radio en tv volgt lukt dat vrij aardig. Maar soms val ik stomtoevallig in zo’n programma, zoals gisterenavond. Dan blijkt dat een groep BN-ers een statement heeft gemaakt en dat een andere groep BN-ers vindt dat dat niet mag. Dat laatste zie je steeds meer, dat de ene groep vindt dat de andere niets mag zeggen of iets anders had moeten zeggen, namelijk iets dat meer lijkt op wat ze zelf vinden of zeggen.

Fig. 1  Bron: Uitzending Gemist

Opmerkelijk was wat een aangeschoven viroloog, Anne Wensing, zei: “We zitten in een tweede golf, zonder twijfel, dit is een tweede golf”. Als je je baseert op het aantal geconstateerde positieve uitslagen van de pcr-test dan is dat zeker zo. Maar het is intussen wel bekend dat die oplopende cijfers vooral het gevolg zijn van het feit dat véél meer mensen dan voorheen zich laten testen. Dan krijg je vanzelf meer positieve uitslagen. Bovendien wil een positieve testuitslag nog niets zeggen over de vraag of iemand dan de ziekteverschijnselen heeft en of die persoon besmettelijk is. Enfin, die testuitslagen zijn dus volstrekt onbruikbaar om de vraag te beantwoorden of we ons in een tweede coronagolf bevinden of niet. De enige betrouwbare cijfers zijn de corona gerelateerde ziekenhuisopnamen en sterfgevallen. Ik ga op zoek naar de tweede coronagolf.

Fig. 2  Bron: RIVM

Figuur 2 is gebaseerd op data van het CBS. De grafiek toont het aantal sterfgevallen per week (zwarte lijn)  vanaf 1 januari 2018 t/m 9 september 2020. Dit is dus de totale sterfte per week, ongeacht de doodsoorzaak. De dunne grijze lijntjes markeren de grens van onder- en oversterfte. In augustus 2020 is er sprake van een klein sterftepiekje, door het RIVM gekoppeld aan een hittegolf van 5 tot en met 17 augustus. Te zien is dat ook in de zomer van 2019 er sprake was van een klein sterftepiekje. Ook in 2018 was die er, maar minder geprononceerd. Dergelijke piekjes houden verband met hogere zomertemperaturen waardoor er enige extra sterfte optreedt.

Fig. 3  Bron: Euromomo

Figuur 3 toont de grafiek van het aantal sterfgevallen per week in een groot deel van Europa. De deelnemende landen zijn: Oostenrijk, België, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Luxemburg, Malta, Nederland, Noorwegen, Portugal, Spanje, Zweden, Zwitserland, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk.

De data lopen t/m 13 september 2020. Ook hier een hoge, smalle piek in het voorjaar en een klein zomerpiekje. De rode streepjeslijn markeert de grens van oversterfte. Elk winterseizoen gaat duidelijk gepaard met een flinke oversterfte, elke zomer toont een klein piekje. Voor lezers die de cijfers va de afzonderlijke landen willen bekijken verwijs ik naar de link onder de figuur.

Fig. 4  Bron: RIVM

Figuur 4 toont het aantal overleden covid-19 patiënten per dag in 2020. De cijfers lopen door t/m 22 september en zijn dus up-to-date. Bovendien betreft het hier uitsluitend sterfte onder corona-patiënten. Van een tweede golf is geen sprake.

Kijk ik naar het aantal bij de GGD gemelde patiënten dat vanwege COVID-19  in het ziekenhuis is opgenomen (per dag), dan zie ik hetzelfde beeld, van een tweede golf is geen sprake:

Fig. 5  Bron: RIVM

Als u de link volgt naar de RIVM pagina dan ziet u direct aan het begin een grafiek die het aantal bij de GGD  gemelde COVID-19 patiënten per dag toont.  Die loopt aan het eind flink op: dat zijn de mensen die positief getest zijn. De permanente stroom aan berichtgeving over het aantal oplopende besmettingen komen uit die bron. Maar zoals al aan het begin gezegd: dat zegt heel erg weinig. Het is duidelijk: bij gebrek aan alarmerende aantallen ziekenhuisopnamen en sterfgevallen vanwege corona put men dan maar uit de weinigzeggende testuitslagen. Viroloog Wensing zegt in de uitzending: “We zien de opnames nu weer toenemen”.  Ik zie dat in de grafieken niet terug.

Ook verbaasde ik me over het ‘downplayen’ van de gevolgen van het griepvirus ten opzichte van het coronavirus, terwijl de oversterfte vanwege griep in de winter 2017-2018 in ons land bijna net zo hoog was (ongeveer 9400) als die tijdens de coronapiek in 2020 (ongeveer 9800). Wensing zei: “We hebben nog nooit gehad dat de IC’s in Nederland moesten opschalen. Dat is ongekend.” De huisarts aan de gesprekstafel, Lieneke v.d. Griendt, probeerde duidelijk te maken dat dat aan de steilheid van de  piek lag (terechte opmerking) maar werd ruw onderbroken door de viroloog. Overigens is er nóg een factor die er voor zorgde dat de Nederlandse IC’s dit voorjaar te weinig capaciteit hadden: tijdens de griepepidemie van de winter 2017-2018 was er in Nederland –anders dan Wensink beweerde- al een tekort aan IC-bedden. Dat aantal bedden is na die epidemie niet verhoogd maar zelfs verlaagd. Het gevolg was dat tijdens de coronapiek het tekort aan IC-bedden vooral een Nederlands probleem bleek te zijn.

Mijn conclusie op basis van bovenstaande grafieken is dat er vooralsnog géén sprake is van een tweede coronagolf. En dat wetenschappers soms ook wel eens onwetenschappelijk kletsen en dan niet onderdoen voor sommige berichten op Facebook.

Voor wie het gemist heeft: dit is de link naar een recent bericht waarin Ivor Cummins op uitstekende wijze in een video covid-19 data laat zien.