Mondkapjes en wetenschap

Journalist Peter Giesen van de Volkskrant schreef dit weekend een column waarin hij zich verbaasde over het niet verplicht stellen door de overheid van het dragen van mondkapjes. Van Dissel, de man van het RIVM, hield de poot stijf: er is geen wetenschappelijk bewijs dat mondkapjes invloed hebben op de verspreiding van corona.

Giesen schrijft: “In één opzicht heeft Van Dissel gelijk. Het wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van mondkapjes is niet erg sterk. Er is weinig onderzoek, de resultaten lopen uiteen en ook de meeste voorstanders van mondkapjes erkennen dat het effect beperkt is. Maar Van Dissel redeneert als de hoofdredacteur van een wetenschappelijk tijdschrift die keiharde bewijzen eist alvorens hij een artikel publiceert.”

Giesen maakt hier een fout: Van Dissel redeneert hier als een wetenschapper die voor de burgers de zin van de onzin moet scheiden. Van Dissel heeft hier niet ‘in één opzicht’ gelijk, maar in alle.

Wat bezielt Giesen om zo te denken?  Dat wordt al snel duidelijk: “Juist het mondkapje kan die kloof tussen overmoedige burgers en bezorgde autoriteiten overbruggen. Wellicht biedt het enige extra bescherming, maar wat veel belangrijker is: het mondkapje herinnert mensen aan de ernst van de situatie. Het laat zien dat het leven nog altijd niet normaal is en dat oplettendheid geboden is. Aanvankelijk werd gevreesd dat mondkapjes de dragers nonchalant zouden maken, waardoor zij de vereiste afstand van anderhalve meter niet meer in acht zouden nemen. Het tegendeel is het geval, zo laat onderzoek zien: het mondkapje maakt de drager juist bewust van het belang van voorzorgsmaatregelen.”

Giesen ziet het verplicht dragen van een mondkapje dus als een opvoedkundige maatregel. Hij denkt daar ook een bewijs voor gevonden te hebben in een onderzoek, maar beseft niet dat mensen die vrijwillig een mondkapje dragen juist die mensen zijn die ook voorzorgsmaatregelen hoog in het vaandel hebben staan.

Giesen besluit: “Helaas wil de regering, die altijd zwaar op het OMT leunt, geen landelijke mondkapjesplicht.” Daarmee sluit hij zich als journalist aan bij de beweging die vindt dat wetenschap niet zozeer gaat om wat juist is en wat onjuist, en dat wetenschappelijke kennis rustig op een zijspoor gezet mag worden als dat de politiek zo uit komt.

Foei Peter Giesen.