Sterftepiek 2020 voorbij

Ik heb al eerder geschreven dat cijfers die de sterfte vanwege corona weergeven onbetrouwbaar zijn. Dat heeft te maken met de onduidelijke registratie. In de meeste gevallen sterven mensen aan onderliggende ziekten (vaak longontsteking) en is het onduidelijk in welke mate corona een rol heeft gespeeld. Daarom kijk ik naar de totale sterfte zoals het CBS die bijhoudt en publiceert.

Vandaag om 12 uur publiceerde het CBS de sterfte per week van week 20 (11 t/m 17 mei). Omdat het CBS op een andere pagina een fraai grafiekje had gegeven inclusief de verwachte sterfte in 2020 van week 11 t/m week 18, heb ik met behulp van de nieuwste weekcijfers van week 20 de grafiek opnieuw getekend:

Data: CBS

Ik vergelijk van de jaren 2017, 2018, 2019 en 2020 de wekelijkse sterfte van week 2 t/m week 25. Van 2020 is die t/m week 20 nu bekend. Verder heb ik de verwachte sterfte in 2020 van week 11 t/m week 18 als streepjeslijn aangegeven. De enige persoonlijke noot is dat ik die laatste lijn heb doorgetrokken t/m week 20. Dat is een persoonlijke schatting van hoe de verwachte sterftelijn zou zijn verlopen in week 19 en 20 op basis van de andere jaren. Ik denk dat ik er niet ver naast zal zitten.

Verder heb ik op basis van de gebruikte cijfers de oversterfte in 2020 berekend  van week 11 t/m 20, die is 8963 mensen. Enige onzekerheid is er omdat de CBS sterftecijfers voorlopig zijn, maar ik verwacht daar geen schokkende bijstellingen in.  Laten we het houden op een oversterfte van ongeveer 9000 mensen. Je mag dat rustig de coronapiek noemen, maar  in die oversterfte zitten zeker ook mensen die als gevolg van bijvoorbeeld griep zijn overleden, en mensen die zijn overleden doordat corona voorrang kreeg in het medische circuit.

De andere oversterftepiek in de grafiek is die van 2018, waar een griepepidemie een belangrijke rol speelde. Hier waren geen verwachte sterftecijfers voorhanden, zodat ik voor het berekenen van die oversterfte gebruik heb gemaakt van de cijfers van het jaar 2019, toen er in week 2 t/m 25 nauwelijks sprake was van oversterfte. Ik kom dan uit op een oversterfte van 4958.  Dat is opmerkelijk veel minder dan de oversterfte die de website Volksgezondheidenzorg geeft, namelijk 9400 in het seizoen 2017-2018. Sinds eind 2014 rapporteert het RIVM over de toestand van de volksgezondheid en zorg via deze website.

Bron: Volksgezondheidenzorg

Ik denk dat het feit dat dit cijfer voor het gehele griepseizoen geldt de oorzaak van het grote verschil is. Het RIVM houdt een zogenaamd repiratoir jaar aan,  de periode van week 40 tot en met week 39 in het daaropvolgende jaar. Het voordeel hiervan is dat er niet twee epidemieën in één seizoen vallen of dat één epidemie over twee kalenderjaren wordt verdeeld. Bij jaarcijfers kan dat wel gebeuren wat tot een vertekend beeld leidt. Ik kijk slechts naar de periode  van week 2 t/m 25 (voor 2020 t/m week 20).

Hou ik de officiële oversterftecijfers van het RIVM aan voor het jaar 2017-2018 dan is de oversterfte in de ‘coronapiek’ van een kleine 9000 mensen nog iets lager dan in 2017-2018, toen de oversterfte 9400 was. Daar zal wellicht nog wel enige oversterfte bijkomen de komende dagen. Voorlopig houd ik het er op dat de  ‘corona-oversterfte’  vergelijkbaar zal zijn met die van de ‘griep-oversterfte’ van 2 jaar geleden.