Wetenschap + media + politiek

In een video van een lezing door prof. Richard Lindzen kwam onderstaand plaatje langs:

triangle

Bron:  Richard Lindzen

Het is de beruchte driehoek, die, als het eenmaal aan het werk is, als een vliegwiel werkt, zijn eigen waarheid maakt en soms verstrekkende maatschappelijke gevolgen heeft. Door het eindeloos herhalen van bepaalde ‘waarheden’ worden deze tot mantra’s waarover geen discussie meer mogelijk is. Alle actoren in die driehoek hebben hun eigen rol en verantwoordelijkheden. Over de rol van media heb ik al regelmatig wat geschreven. Tamelijk veel journalisten zijn gemakzuchtig en publiceren zonder check. Afgelopen zaterdag stond daar een mooi voorbeeld van in de Volkskrant.  Klik op het bericht om het te vergroten:

vk8

Bron: Volkskrant

Het gaat om het bericht van een specialist van Erasmus MC dat westerse mannen steeds onvruchtbaarder worden. Oud onderzoek, allang achterhaald, blijkt later. Maar het kwaad is al geschied. Schrijnend is het commentaar van een wetenschapper van hetzelfde ziekenhuis, dat het (oude) onzinbericht willens en wetens toch verspreid was om aandacht te vragen voor onvruchtbaarheid onder mannen. Zo gaan dingen blijkbaar. We mogen nog van geluk spreken dat de politiek dit niet opgepikt heeft en een berg geld vrij heeft gemaakt voor ‘verder onderzoek’.

Minstens zo erg is het in de klimatologie, waar het vliegwiel ‘opwarming’  op volle toeren draait. De wetenschappers van het Erasmus MC hadden een ‘boodschap’, en namen het daarom niet zo nauw met de waarheid. In de klimaatdiscussie is dat vaak niet veel anders. In de klimatologie is de relatie tussen politiek en wetenschap zelfs officieel geïnstitutionaliseerd in de gedaante van het IPCC. Het IPCC is een monsterverbond tussen politiek en wetenschap. Het kwaad geschiedt met name waar de klimaatwetenschap, het technische deel,  vertaald wordt naar de samenvattingen. Die samenvattingen zijn bedoeld als basis voor politieke besluitvorming en vatten eufemistisch gezegd soms wel erg bondig samen. Onwetende journalisten gaan er mee aan de haal, er staan fraaie plaatjes in. En uitkomsten van runs van klimaatmodellen worden in media griezelige prognoses die die als onafwendbare waarheid worden verkocht. Hoed u dus voor de geschriften die deze organisatie verspreidt. Wetenschappers, laat u niet ketenen.

Om weer met beide benen op de grond te komen is de lezing van Richard Lindzen aan te raden:

Roy Spencer legt uit: UAH MSU dataset versie 6.0

Ik gebruik graag satellietdata in plaats van thermometerdata omdat ze om een aantal redenen betrouwbaarder zijn. Er zijn twee  datasets die gebaseerd zijn op satellietdata, die van RSS en UAH. In onderstaand videootje geeft Roy Spencer een korte uitleg over de versie 6.0 van de UAH satelliet dataset die vorig jaar is geïntroduceerd. Spencer is teamleider van de UAH dataset. Hij is in het verleden Senior Scientist for Climate Studies geweest bij NASA en stond in die hoedanigheid aan de wieg van temperatuurmeting met behulp van satellieten.   De ClimateExplorer van het KNMI gebruikt de 6.0 versie. Woodfortrees heeft de mogelijkheid om zowel versie 6.0 als de vorige versie 5.6 te bekijken en te vergelijken.

De temperatuursprong rond 1990

Ee tijd geleden heb ik een aantal berichten geschreven over de merkwaardige temperatuursprong rond 1990, die in de meetreeksen van vrijwel geheel West_Europa te zien is. Die heb ik nu gebundeld en als één item onder het menuutje “Feiten” gezet.  Zie hier. Dit is het begin van het item:

Er vindt in De Bilt al vanaf het begin van de jaren ’90 niet of nauwelijks meer opwarming plaats. Nu is het interessant om te bezien wat er in De Bilt aan het bereiken van dit stationaire plateau in de temperatuurreeks vooraf ging. Voor een goed beeld van het temperatuurverloop is demeetreeks van het KNMI verreweg de beste. Die van GISS-NASA is zo sterk gemanipuleerd door soms ondoorgrondelijke homogenisaties dat ik deze niet durf te gebruiken.  Zie voor de homogenisatiemethoden van GISS-NASA de pagina over de temperatuurmetingen in De Bilt.

tdebilt 1901-2013

Bron data:  KNMI, grafiek Jan Ruis

Zie de grafiek hierboven van Jan Ruis. Te zien is dat er een sprong is in genoemde temperatuurreeks tussen 1988 en 1991 van maar liefst 1 °C, waarna het verloop vlak blijft. Minstens zo opmerkelijk is dat de temperatuurstijging tussen 1901 en 1988 slechts 0,4 °C is. Kan men van deze temperatuurstijging van 0,4 °C in 88 jaar zich voorstellen dat deze  (althans deels) het gevolg is van de stijging van het CO2-gehalte, van de plotselinge stijging in 3 jaar met 1 °C kan daarvan geen sprake zijn.

tdebilt 1901-2013 2

Bron data:  KNMI

Hierboven ziet u dezelfde grafiek , met toegevoegd een lijn van het 12-maands voortschrijdend gemiddelde. Duidelijk is de sprong tussen 1988 en 1991 in die lijn te zien. Er hebben in de niet-gehomogeniseerde temperatuurreeks nog meer sprongen gezeten. Een daarvan was een daling van de reeks in 1950 als gevolg van verplaatsing van de meetapparatuur op het terrein van het KNMI en gelijktijdige verandering van apparatuur. Die sprong is er door het KNMI netjes uitgehaald, evenals enkele andere kleinere inhomogeniteiten als gevolg van veranderingen aan de apparatuur. Bovendien is een correctie toegepast op het UHI-effect, dat door het KNMI voor De Bilt wordt geschat op  0,11 °C/eeuw. Alle veranderingen zijn gedocumenteerd, mijn inschatting is dat de homogenisering secuur is gebeurd.

Dat de sprong rond 1990 geen lokaal verschijnsel is blijkt als je de langlopende temperatuurreeksen van andere plaatsen in Europa erbij neemt. De sprong is te zien van Schotland tot Moskou, van Oslo tot diep in Spanje en van Toulouse tot Boedapest.

Een veel gehoorde bewering is dat Nederland sneller opwarmt dan de rest van de wereld. Google maar eens, het aantal hits is bijna 5 miljoen. De bewering is in feite onjuist, er zijn veel plaatsen in de wereld waar de opwarming groter was dan in Nederland. Beter is om te zeggen dat de opwarming van Nederland vanaf 1900 ongeveer 2x zo groot was als van de aarde gemiddeld. Als we de cijfers bekijken is de opwarming in ons land inderdaad 1,4 °C geweest, op aarde gemiddeld 0,7 °C. In bovenstaande grafieken is echter te zien dat 1°C van die 1,4 °C opwarming plaats heeft gevonden in een tijdsbestek van 3 jaar!

Die 1 °C stijging in zeer korte tijd kan nóóit het effect zijn geweest van de geleidelijke stijging van het CO2-gehalte in de atmosfeer. In veel publicaties en mediaberichten wordt echter de suggestie gewekt dat de opwarming van 1,4 °C het gevolg is van het versterkt broeikaseffect. Maar als dat dus niet de oorzaak is geweest, wat dan wel?

Lees het hele item hier .

Mooi weervragen

 

weerkaart-12-9-2016

Bron:  KNMI

Waardoor hebben we momenteel toch zulk opvallend fraai warm weer?  Dat komt doordat er boven centraal Europa een grote rug van hogedruk ligt die westenwind blokkeert en warme lucht aanvoert vanuit Spanje. De fronten met neerslag (lijnen met bolletjes en tandjes) blazen net voor de Europese kust naar het noorden. In Ierland en Schotland en IJsland hebben ze momenteel echt ander weer.

Waardoor duurt de warme periode zo lang?  Het beste antwoord is omdat we in Nederland niets gewend zijn. Maar technisch gezien komt het doordat het hogedrukgebied al een poosje boven centraal Europa hangt en nauwelijks van plaats verandert. Waarom het ene hogedrukgebied snel van plaats verandert en het andere niet weten we niet goed. Als we dat mechanisme kennen kunnen we heel lang van tevoren het weer voorspellen!

Waarom hebben we in september niet altijd dit weer? Omdat heel erg vaak de hogedrukgebieden ergens anders liggen, zodat de wind uit een andere hoek waait.  Wat dat betekent weet iedereen. Eind van deze week gaat dat gebeuren, met als gevolg een temperatuurdaling van zo’n 10 graden en kans op neerslag.

Hoe groot is de kans dat september 2017 ook zo warm wordt?  Niet zo groot (denk ik).

Is dit nu een teken van een veranderend klimaat? Nee, dit is een voorbeeld van variabel weer.  Dat hoort bij West-Europa. In 1976 hadden we een eeuwige zomer leek het wel, de jaren daarna was het weer gewoon variabel.  Pas als de komende decennia september vaak een warme droge maand zou worden is er sprake van klimaatverandering.

Maar die meneer van het KNMI zei zojuist op het journaal dat dit warme weer een gevolg was van klimaatverandering? Tja, wat moet ik zeggen?  Vraag die meneer maar om dat uit te leggen zou ik zeggen. Of wacht even met die vraag stellen tot het eind van de week als het weer omgeslagen is!

Ik ben blij met een paar weken mooi weer in september, zeker na het voorjaar en vroege zomer die niet veel fraais brachten :-) .

Arctische amplificatie en de opwarming

vk7

 

Bron:  Volkskrant

Gisteren stond er een mooi artikel in de Volkskrant over wat er allemaal tevoorschijn komt nu de afgelopen decennia rond de noordpool het drijfijs wijkt en permafrost hier en daar dunner wordt. Bekend is dat de recente opwarming vanaf  pakweg 1975 in versterkte mate is opgetreden aan de randen van de Noordpool, met onder andere afname van het drijfijsoppervlak in de zomer tot gevolg.

Ik wil een beeld krijgen van die versterkte opwarming (arctische amplificatie) in dit gebied en van de opwarming op de rest van de aarde.  Zoals u wellicht weet heb ik om moverende redenen een voorkeur voor satellietdata in plaats van thermometergegevens. Niet alleen is de spreiding van meetstations  in ruimte en tijd erg ongelijkmatig, ook mankeert er vaak wat aan de ‘site’ en ‘situation’ van een aantal meetpunten. Van De Bilt weten we dat de bebouwde omgeving  danig de meetgegevens kunnen beïnvloeden. Reden voor het KNMI om de meetapparatuur in 1950 een paar honderd meter te verplaatsen: Lees verder

Eerste cruise door Noordelijke IJszee ?

Ik zag het item woensdagavond 31 augustus 2016 al op tv langskomen en wist meteen dat het de dag erna klakkeloos zou worden overgenomen door andere media.  Bijvoorbeeld door mijn krant, de Volkskrant. Het bericht is van wetenschapsjournalist René Didde. De kop van het bericht ziet er zo uit:

cruise

Bron: Volkskrant

Nu heb ik jaren geleden al eens iets geschreven over de bevaarbaarheid van die zogenaamde  Noordwest Passage in Canada en ik herinnerde me dat er een hele lijst van schepen is die de afgelopen decennia de Noordwest Passage bevaren hebben: Lees verder

Nieuwe studie blijkt oude wijn in nieuwe zak

 

guardian1

bron:  Guardian

The Guardian kopte prominent dat de door de mens veroorzaakte opwarming nog eerder begon dan tot nu toe bekend was, op basis van een recente publicatie in Nature van een aantal Australische en Amerikaanse wetenschappers. Nou weten we wel dat de gemiddelde temperatuur op aarde de afgelopen anderhalve eeuw wat gestegen is, ruwweg zo’n 0,6 °C. Maar het was tot nu toe onmogelijk om te bepalen welk deel van die opwarming het gevolg is van natuurlijke factoren en welk deel het gevolg is van antropogeen handelen (lees: CO2-stijging). Het IPCC is daar al uit en spreekt in haar rapport uit 2015 over de invloed van de CO2-stijging op de opwarming :   “…. extremely likely to have been the dominant cause of the observed warming since the mid-20th century”. Hoe het IPCC daarbij komt is tot op de dag van vandaag niet duidelijk. Niet zo verwonderlijk, omdat er tot op heden onvoldoende kennis voorhanden is om te bepalen welk deel van de temperatuurverandering van antropogene en welk deel van natuurlijke aard is. Lees verder

Klimaatverandering als grootste bedreiging?

Een paar dagen geleden verscheen in Nature een interessante publicatie over biodiversiteit en het verdwijnen van soorten op onze planeet. Maxwell et al onderzochten in hun studie “Biodiversity: The ravages of guns, nets and bulldozers”  naar de omvang op biodiversiteit van menselijk handelen. Een van de 10 velden was (uiteraard) klimaatverandering, waarbij je je af kunt vragen in hoeverre klimaatverandering antropogeen van oorsprong is. Geen enkele serieuze klimaatwetenschapper heeft zich aan het beantwoorden van die vraag gewaagd, en dat is logisch.

Die klimaatverandering was opgedeeld in vier effecten:  storms & flooding, habitat modification, extreme temperatures en drought. Regelmatige bezoekers van deze site zien waarschijnlijk al meteen dat ‘klimaatverandering’  ook hier vooral gebaseerd is op uitkomsten van modellen en niet op meetgegevens. Dat wil overigens niet zeggen dat klimaatverandering geen effect kan hebben op biodiversiteit, integendeel. Regionale klimaatveranderingen hebben soms regionale effecten op de biodiversiteit, en globale extreme klimaatveranderingen zoals bij de overgang van interglacialen naar glacialen hebben vaak een verwoestende werking op de biodiversiteit.

De overige 9 effecten zijn wel duidelijk antropogeen van oorsprong: Lees verder

Klimaatverandering als holle frase

Je kunt het zo gek niet bedenken of het weer wordt in verband gebracht met ‘klimaatverandering’.  Overvloedige neerslag, onweer, hagel, storm, het is tegenwoordig bijna altijd de schuld van ‘klimaatverandering’. Het is zelfs een verdienmodel geworden: verzekeringsmaatschappijen kondigden aan de premies voor schadeverzekeringen te moeten verhogen vanwege ‘klimaatverandering.

verzekering

Bron: www.wegwijs.nl

Natuurlijk was de schade na de fikse hagelbuien van de afgelopen tijd in mijn omgeving (ZO-Brabant) fors. Maar die schade heeft meer te maken met de sterk toegenomen waarde van roerende en onroerende goederen dan met klimaatverandering. Lees verder

Nederland en de zeespiegel

Ongeveer 35% van het Nederlandse oppervlak ligt beneden 0 m  NAP,  ongeveer het gemiddelde zeeniveau. Zonder allerlei menselijke maatregelen zoals dijkaanleg en pompen zag Nederland er nu als volgt uit:

ben zeeeniv

Bron:  Rijkswaterstaat

Paars is het gebied dat beneden 0 m NAP ligt. Dit gebied zou permanent onder water staan. De kustlijn wordt gevormd door een duinenrij (met onderbrekingen), die zich van België uitstrekt tot in Denemarken. Daarachter ligt een zogenaamd haf, een ondiep (enkele meters) strandmeer dat gevoed wordt met water uit de rivieren en zeewater door de openingen in de duinenrij/strandwal. Waar die openingen erg groot zijn hebben we de zee vrij spel gelaten en vormen de duinen (die op zogenaamde strandwallen liggen) de Waddeneilanden.

Berendsen 2005

Bron:  Berendsen 2005

Dat haf is in de loop van de tijd dichtgegroeid met laagveen. Tijdens het eerste deel van de laatste transgressiefase, aan het begin van onze jaartelling, is de zee door gaten in de strandwal in het ZW en N van ons land heengeslagen (ingressie) en het daar achter liggende laagveen is tijdens stormen grotendeels opgeruimd. Ervoor in de plaats kwam water:  Waddenzee, Zuiderzee en de Zeeuwse wateren. In Noord- en Zuid-Holland bleef de strandwal grotendeels intact, daar is het laagveen dan ook blijven liggen. Door afgraven van het veen en door inklinking liggen ook die gebieden nu beneden zeeniveau. Lees verder